Μακαρόνια: ποιος πολιτισμός τα έφτιαξε πρώτος;

Είναι γνωστός o μύθος πως ο Μάρκο Πόλο έφερε τα μακαρόνια από την Ανατολή στην Ιταλία, μετά από ταξίδι του τον 13ο αιώνα. Όμως, έχει αποδειχθεί ότι αυτό δεν αληθεύει. Όταν ο Μάρκο Πόλο γύρισε το 1295 από την Κίνα, τα ζυμαρικά ήταν ήδη γνωστά στην Ιταλία…

Τα μακαρόνια και ο πρόγονός τους (ζυμαρικά φρέσκα)

Η πρώτη αναφορά ύπαρξης ζυμαρικών (φρέσκων και όχι ακόμα ξερών) προέρχεται απο την Ελλάδα τού 1.000 π.Χ. Σε κείμενα της εποχής βρίσκουμε τη λέξη “λάγανον”, που ήταν μια φαρδιά λεπτή ζύμη απο νερό και αλεύρι, την οποία έκοβαν σε λωρίδες. Αυτή η ζύμη πέρασε από τους Έλληνες εποίκους στην Ιταλία τον 8ο αιώνα π.Χ. Εκεί ονομάστηκε “laganum” στα λατινικά και είναι τα σημερινά λαζάνια.

Επίσης, σημαντικά στοιχεία βρέθηκαν και σε έναν οικισμό των Ετρούσκων, βόρεια της Ρώμης, σε τοιχογραφίες του 4ου αιώνα π.Χ. που αποτελούν σημαντική απόδειξη για την ύπαρξη των ζυμαρικών. Εκεί βρέθηκαν διάφορα σκεύη για το βράσιμο νερού, μία επιφάνεια για την ανάμιξη νερού με αλεύρι, ένας κυλινδρικός πλάστης κι ένα εργαλείο κοπής. Τα ζυμαρικά υπήρχαν στην αρχαία Κίνα και στον αραβικό κόσμο. Παραμένει, όμως, άγνωστο αν αυτά προϋπήρχαν της ελληνικής εκδοχής.

Τόπος γέννησης των μακαρονιών (ζυμαρικά ξερά) 

Σε έναν τουριστικό οδηγό του 1154 γίνεται αναφορά στην παραγωγή ενός είδους σπαγγέτι (ξερών ζυμαρικών) στο Παλέρμο. Ο Άραβας γεωγράφος Edrisi έγραφε γι’ αυτά: “φαγητό από αλεύρι με μορφή νημάτων” που ονομάζεται “triyah”, από την αραβική λέξη “itrija” που σημαίνει “κορδόνια”. Το είδος αυτό παράγεται μέχρι και σήμερα στη Σικελία και αποκαλείται “trii”. Σύμφωνα με τον Edrisi, τον 12ο αιώνα στο Παλέρμο παράγονταν πολλά ζυμαρικά που εξάγονταν παντού στην περιοχή της Calabria καθώς και σε πολλές περιοχές της Μεσογείου.

Είναι πια σαφές πως τα ξερά ζυμαρικά -που μπορούν να συντηρηθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα κι έτσι να μεταφερθούν σε μακρινούς προορισμούς- γεννήθηκαν στη Σικελία, κατά την αραβική κυριαρχία. Οι Άραβες γνώριζαν ήδη αυτά τα ξερά ζυμαρικά, που ήταν πολύ χρήσιμα για τη διασφάλιση της προμήθειας τροφίμων κατά τη διάρκεια μετακινήσεων στην έρημο, πριν από την κατάκτηση του νησιού. Είναι σίγουρο πια ότι οι Άραβες έφεραν την παράδοση της μαγειρικής ξερών ζυμαρικών στη Σικελία και κατά συνέπεια στην Ιταλία. 

11 Οκτωβρίου 2020,

Ντένη Κεφάλα